معاونت فرهنگی مدرسه علمیه الزهراء شاهین دژ

آیات و روایات متناسب : روز قوه قضاييه

قرآن کریم:فَاحْكُم بَينَهُم بِالِقسطِ إنَّ اللَّهَ يُحِبُّ المُقسِطينَ ميان آنها عادلانه داوري كن كه خداوند دادگران را دوست مي‏دارد. مائده، آيه ۴۲

پيامبرصلي الله عليه وآله:إنَّ اللَّهَ مَعَ القاضِي مالَمْ يَحِف عَمداً

خداوند با قاضي است تا آن‏گاه كه ، به عمد ، ستم نكند. ميزان الحكمه، ح ۱۶۸۶۳

امام علي ‏عليه السلام :مَنِ ابتَلي بِالقَضاءِ فَليُواسِ بَينَهُم فِي الإشارَةِ و فِي النَّظَرِ و فِي المَجلِسِ

آن كه بر مسند قضاوت مي‏نشيند، بايد ميان مردم در اشاره و نگاه و نشستن برابري را مراعات كند. الكافي، ج ۷، ص ۴۱۳

امام علي‏عليه السلام :أفضَلُ الخَلقِ أقضاهُم بِالحَقِّ

برترين مردم ، داورترينِ آنها به حق است. غررالحكم و دررالكلم ، ح ۳۳۲۳

امام علي‏ عليه السلام :لا يُقيمُ أمرَ اللَّهِ سُبحانَهُ إلّا مَن لايُصانِعُ و لايُضارِعُ و لايَتَّبِعُ المَطامِعَ

فرمان خداي سبحان را بر پا ندارد جز آن كس كه [در حق] مدارا نكند و خود را خوار نسازد و در پي طمع نرود. نهج البلاغه ، حكمت ۱۱۰

امام علي‏ عليه السلام به مالك اشتر فرمودند: ثُمَّ اخْتَر لِلحُكمِ بَينَ النّاسِ أفضَلَ رَعِيَّتِكَ في نَفسِكَ

براي داوري ميان مردم ، برترين فرد را از نظر خودت برگزين. نهج البلاغه ، نامه ۵۳

امام صادق‏ عليه السلام :القُضاةُ أربَعَةٌ : ثَلاثَةٌ فِي النّارِ و واحِدٌ فِي الجَنَّةِ: رَجُلٌ قَضي بِجَورٍ و هُوَ يَعَلَمُ فَهُوَ فِي النّارِ، و رَجُلٌ قَضي بِجَورٍ و هُوَ لايَعلَمُ فَهُوَ فِي النّارِ، و رَجُلٌ قَضي بِالحَقِّ و هُوَ لايَعلَمُ فَهُو فِي النّارِ و رَ جُلٌ قضي بِالحَقِّ و هُوَ يَعلَمُ فَهُوَ فِي الجَنَّةِ

قاضيان چهار گروهند : سه گروه دوزخي‏اند و يك گروه بهشتي: مردي كه، دانسته، حكم ناحق مي‏دهد، دوزخي است. مردي كه ندانسته حكم ناحق دهد نيز دوزخي است مردي كه ندانسته حكم حق دهد نيز دوزخي است، و مردي كه دانسته حكم به حق دهد، بهشتي است. الكافي ، ج ۷ ، ص ۴۰۷ 

دل به دنیا مسپارید

یكى از جلوه‌هاى بسیار بارز تقوا، دل نسپردن به این دنیاى فانى و فریبنده است. از این رو حضرت علی علیه السلام در ادامه سفارش به تقوا مى‌فرماید:
«و ان لا تبغیا الدنیا و ان بغتكما ولا تاسفا على شىء منها زوى عنكما»؛ به شما سفارش مى‌كنم كه دنیا را طلب نكنید هر چند كه دنیا به دنبال شما بیاید. و بر چیزى از این دنیاى گذرا، كه از شما كناره جسته است، افسوس مخورید. (نهج البلاغه، وصیت حضرت به امام حسن علیه السلام.)

به همان فراوانى و كثرتى كه آن بزرگوار درباره تقوا سخن گفته است، درباره دل نبستن به دنیا بیانات بسیار روشنگر و هشدار دهنده‌اى دارد:

به بزرگى و فخر ظاهرى این دنیا رغبتى نداشته باشید و به وسیله زینت و نعمت آن فریفته نشوید و از سختى‌ها و زیان‌هایش بى‌تابى نكنید، چرا كه عزت و فخر این دنیا تمام شدنى است و زینت و نعمت آن نابود گشتنى است و سختى و زیانش پایان‌پذیر است.

هر مدت و دورانى در این دنیا سرآمدى دارد و هر زنده‌اى، مردنى…

«فلا تنافسوا فى عز الدنیا و فخرها، ولا تعجبوا بزینتها و نعیمها، و لاتجزعوا من ضرائها و بوسها، فان عزها و فخرها الى انقطاع، و ان زینتها و نعیمها الى زوال، و ضراءها و بوسها الى نفاد، و كل مده الى انتها، و كل حى الى فناء»(نهج البلاغه نسخه صبحى صالح خطبه 96)؛

هان اى مردم! به هوش باشید كه دنیا خانه‌اى است كه باید از آن گذشت و آخرت است كه خانه ماندن است. پس، از این دنیاى گذرا براى آنجا كه محل قرار و آرامش است توشه برگیرید. نزد خداوندى كه اسرار شما را مى‌داند پرده درى نكنید. دل از دنیا بر كنید پیش از آن كه جسم شما از آن خارج شود. شما را در دنیا مى‌آزمایند در حالى كه شما را براى آخرت آفریده‌اند.
آنگاه كه كسى مى‌میرد، مردم مى‌گویند: - مال و ثروت از خود - چه به جا نهاد، و فرشتگان گویند: - از اعمال نیك و صالح - چه پیش فرستاد. پدر آمرزیده‌ها! قسمتى از اموال خویش را پیش فرستید كه به سود شما خواهد بود، و همه را در این دنیا نگذارید كه گریبانگیرتان مى‌شود.

ایهاالناس! انما الدنیا دار مجاز و الاخرة دار قرار. فخذوا من ممركم لمقركم، و لا تهتكوا استاركم عند من یعلم اسراركم. و اخرجوا من الدنیا قلوبكم من قبل ان تخرج منها ابدانكم. ففیها اختبرتم، و لغیرها خلقتم. ان المرء اذا هلك قال الناس: ما ترك؟ و قالت الملائكه: ما قدم؟ لله آباوكم! فقدموا بعضا، یكن لكم، ولا تخلفوا كلا، فیكون علیكم!(نهج البلاغه نسخه فیض الاسلام، خطبه 194)

آن حضرت در بیانى كاملا گویا در تفسیر زهد - كه همان دل بریدن از دنیاست - با بهره‌گیرى از آیه شریفه قرآن، سخنى زیبا فرموده است كه در حقیقت توضیح و تبیین دیگرى است بر همان جمله نخست كه در وصیت خویش آورده است.

تمامى معناى زهد در این دو كلمه قرآن فراهم آمده است كه مى‌فرماید: «لكیلا تاسوا على ما فاتكم و لا تفرحوا بما آتاكم.» (سوره حدید، آیه 23)

تا این كه بر آنچه از دست مى‌دهید دریغ نورزید و به آنچه كه به دست مى‌آورید شادمان نگردید. آرى آن كس كه بر گذشته افسوس نخورد و بر آینده دل نبست و از آن شادمان نگشت هر دو سوى پارسایى را پاس داشته است. «الزهد كله بین كلمتین من القرآن: قال الله سبحانه: لكیلا تاسوا على مافاتكم ولا تفرحوا بما آتاكم، و من لم یاس على الماضى، و لم یفرح بالاتى، فقد اخذ الزهد بطرفیه.»(نهج البلاغه نسخه صبحى صالح، حكمت 439)

اقسام عبادت

در نهج البلاغه از فرمایشات حضرت علی علیه السلام آمده است:

« اِنَّ قوماً عَبَدوُاللهَ رَغبَةً فَتِلکَ عِبادَةُ التُّجّارِ، وَ اِنَّ قَوماً عَبَدوُاللهَ رَهبَةً فَتِلکَ عِبادَةً العَبیدِ، وَ اِنَّ قَوماً عَبَدوُاللهَ شُکراً فَتِلکَ عِبادَةُ الأَحرارِ »

گروهی خدا را از روی رَغبت (در ثواب، پاداش و بهشت) بندگی می‌کنند، پس این عبادت بازرگانان است (که در فکر سود و منفعت هستند) و گروهی خدا را از روی ترس بندگی می‌نمایند و این، عبادت غلامان است (که از ترس اربابشان نجام می‌دهند) و گروهی از روی سپاسگزاری و شکر خدا را بندگی می‌کنند و این عبادت آزادگان است. (که خدا را با معرفت و اخلاص عبادت نموده و نظری ندارند، جز آنکه او را شایسته‌ی عبادت و بندگی می‌دانند). (نهج البلاغه، کلمات قصار 229)

دلائل بي‌ثباتي حكومت‌ها از ديدگاه علي عليه السلام در نهج البلاغه

1. نداشتن اتحاد و همدلي

2. عدم تبعيت از امام

3. عدم عبرت آموزي از گذشتگان

4. ترس از جنگ با دشمن

5. در افتادن با حق

6. كنار گذاشتن قرآن و سنّت

7. تغيير ارزش‌ها

منبع: حديث براي منبر، رضا استادي